ADHD, AuADHD i SPEKTRUM AUTYZMU U DOROSŁYCH -PSYCHOTERAPIA W BERLINIE PO POLSKU
WITAJ NA STRONIE POLSKIEGO PSYCHOLOGA W BERLINIE
Dowiedz się więcej: ADHD, AuADHD, SPEKTRUM AUTYZMU
PRAXIS W BERLINIE
Możesz być osobą inteligentną, pracowitą i wrażliwą, a mimo to regularnie przegrywać z rzeczami teoretycznie „prostymi”: terminami, papierami, rachunkami, porządkiem, odpoczynkiem. Z zewnątrz wygląda to jak chaos i lenistwo, zostawianie spraw na ostatnią chwilę, a w środku często jest przeciążenie, i wstyd.
ADHD i spektrum autyzmu u dorosłych bywa niezauważone przez lata, bo wiele osób świetnie je nieświadomie kompensuje.
Jeśli mieszkasz w Berlinie i chcesz nad tym pracować po polsku, zapraszam.
Pracuję z dorosłymi, po polsku, głównie stacjonarnie w Berlinie, w nurcie psychodynamicznym (z elementami MBT i ISTDP). Jeśli jesteś osobą LGBT+, możesz liczyć na bezpieczną, nieoceniającą przestrzeń i język bez założeń.
Co może stać za problemami związanymi z neuroatypowością (np. ADHD)
W psychoterapii odróżniamy dwie rzeczy:
-
cechy neurorozwojowe (ADHD, spektrum autyzmu), które są względnie stałe,
-
to, co przez lata narosło wokół nich: wstyd, poczucie bycia „gorszym”, lęk przed oceną, przewlekłe napięcie, perfekcjonizm, unikanie, wyuczone strategie przetrwania.
Psychodynamicznie często widzę taki mechanizm: gdy długo musisz kompensować (czyli nadrabiać wysiłkiem to, co innym przychodzi łatwiej), buduje się twardy styl działania: kontrola, samokrytyka, ciągłe „muszę”. Z zewnątrz wygląda to jak ambicja. W środku bywa jak stałe ciśnienie w głowie. Z czasem pojawia się zmęczenie, wybuchy emocji albo odcięcie.
W MBT nazwalibyśmy to także przeciążeniem mentalizacji: gdy stres rośnie, trudniej rozumieć siebie i innych w niuansach. Zostają skróty, czarno-białe wnioski i szybkie reakcje.
To nie jest Twoja „wina”, ale niestety przewidywalny efekt przeciążenia. Problem polega na tym, że często przez całe życie, nikt mógł nie zauważyć, jak wiele energii wkładasz w zrobienie czegoś, nad czym inni nawet się nie zastanawiają.
AuDHD: gdy ADHD i spektrum autyzmu idą razem
AuDHD nie jest „osobną diagnozą”. To potoczny skrót na współwystępowanie cech ADHD i spektrum autyzmu. I to potrafi dawać mieszankę, która sama sobie przeszkadza:
-
jedna część Ciebie pragnie rutyny i przewidywalności, a druga szuka nowości i działa impulsywnie;
-
chcesz kontaktu, ale przeciążenie społeczne robi swoje i tego unikasz;
-
masz wysoką wrażliwość sensoryczną i jednocześnie pęd do bodźców;
-
potrafisz świetnie analizować, a jednocześnie gubisz się w prozie życia.
Współwystępowanie autyzmu i ADHD jest coraz lepiej rozumiane, także dlatego, że dawniej te diagnozy traktowano jako wykluczające się, a dziś wiemy, że często mogą iść razem.
Dorośli w Berlinie: dodatkowy kontekst
Migracja i życie w drugim języku potrafią podbić trudności, nawet jeśli „na papierze” wszystko działa: praca, mieszkanie, formalności. Berlin daje możliwości, ale jest też głośny, szybki i stymulujący. Jeśli do tego dochodzi samotność, presja ogarniania i porównywanie się, łatwo o przeciążenie, rozpad rutyn i spadek energii.
I krótko, bo to ważne: niezależnie od Twojej orientacji i tożsamości, rozmawiamy w sposób inkluzywny i bez założeń. Jeśli jesteś osobą LGBT+, nie musisz się tłumaczyć z kontekstu.
- Dosłowność lub trudność z podtekstami. Nie zawsze łapiesz aluzje, gry społeczne, niedopowiedzenia. Czasem słyszysz jedno, a ludzie „mają na myśli” drugie i robi się niezręcznie.
-
Rytm i przewidywalność. Zmiana planu potrafi kosztować więcej, niż inni rozumieją. Nie chodzi o upór, tylko o przeciążenie.
-
Sensoryka. Światło, dźwięk, metki, zapachy, tłum. To nie Twoja „fanaberia”. To realne obciążenie układu nerwowego.
-
Maskowanie. Możesz wyglądać na osobę super towarzyską, kompetentną, „ogarniętą”. A w środku masz napięcie, bo cały czas pilnujesz reguł, tonu, mimiki, kontaktu wzrokowego. Po latach maskowania przychodzi często wypalenie.
Jak neuroatypowość (ADHD, AuADHD, spektrum autyzmu) może wyglądać na co dzień?
To nie musi być „ciągłe spóźnianie się i gubienie kluczy”. U dorosłych objawy często są bardziej subtelne, a jednocześnie bardziej wykańczające.
Poniżej masz przykłady, które ludzie opisują najczęściej. Nie po to, żebyś się sam diagnozował, tylko żebyś zobaczył, czy coś brzmi znajomo.
ADHD u dorosłych: nie zawsze nadruchliwość, często przeciążenie
- Głowa jak karta z 30 zakładkami. Zaczynasz zadanie, po drodze robisz trzy inne rzeczy, a na końcu nie pamiętasz, po co w ogóle wstałeś.
- Czas płynie dziwnie. Albo wszystko jest „na już”, albo „kiedyś”. Plan dnia często nie istnieje, a jeśli już to często nie trzyma się realiów.
- Trudność z ruszeniem. Nie dlatego, że Ci nie zależy, tylko jakby start był zablokowany. Potem przychodzi sprint na ostatnią chwilę.
- Nadmiar bodźców. Dźwięki, powiadomienia, rozmowy obok. Niby drobiazg, a po dwóch godzinach czujesz, jakby Ci ktoś tarł mózg papierem ściernym.
- Impulsy i emocje. Wybuchasz szybciej, niż byś chciał. Albo ucinasz emocje, bo boisz się, że zaleją. Regulacja emocji, czyli umiejętność uspokajania się i wracania do równowagi, może być trudniejsza.
- Hiperskupienie. Czasem potrafisz siedzieć nad czymś 6 godzin bez przerwy, bo Cię wciągnęło, a potem nie masz siły na rzeczy podstawowe.
-
Pamięć robocza i „dziury w głowie”: idziesz po jedną rzecz i wracasz z trzema innymi. Odpowiadasz na wiadomość „w myślach”, ale nie wysyłasz. Zapominasz, co ktoś powiedział chwilę wcześniej, bo Twoja uwaga przeskoczyła.
-
Dezorganizacja i „wieczne poszukiwania”: klucze, dokumenty, ładowarka, karta, ważny papier. Systemy porządkowania pojawiają się na tydzień, a potem znikają, bo wymagają stałej energii, której brakuje.
-
Impulsywność nie tylko w słowach: szybkie decyzje, zakupy „na poprawę nastroju”, nagłe zmiany planów, wchodzenie w kolejne projekty, które brzmią genialnie, dopóki nie przyjdzie rutyna.
-
Regulacja emocji: szybkie zapalanie się, silna irytacja na drobiazgi, trudność z „zejściem” z napięcia. Albo odwrotnie: odcięcie, kiedy emocji jest za dużo.
-
Nadwrażliwość na ocenę (często ukryta): drobna krytyka może boleć bardziej, niż wypada. W efekcie człowiek unika, odkłada, perfekcjonizuje albo rezygnuje, zanim spróbuje.
-
Hiperfokus i „znikający świat”: gdy coś Cię wciąga, możesz działać świetnie i długo, ale kosztem snu, jedzenia, kontaktu z bliskimi. Potem przychodzi spadek.
-
Problemy z domykaniem: zaczynasz dużo rzeczy, kończysz mniej. To nie brak ambicji, tylko trudność z utrzymaniem uwagi w fazie „nudnej”, gdy nie ma już nowości.
Warto wiedzieć: ADHD u dorosłych jest rozpoznawalne i leczone, a skuteczne podejścia obejmują m.in. psychoedukację, strategie behawioralne, psychoterapię oraz w części przypadków leczenie farmakologiczne.
Spektrum autyzmu u dorosłych: nie „brak uczuć”, tylko inny styl przetwarzania
Spektrum autyzmu to nie jeden typ osoby. Dorośli w spektrum bywają bardzo empatyczni, ale ich empatia i komunikacja mogą działać inaczej niż oczekuje otoczenie.
-
Sytuacje społeczne męczą bardziej niż powinny. Small talk, spotkania, głośne miejsca, biuro. Po wszystkim potrzebujesz długiego „resetu”.
Kiedy warto skonsultować?
Warto umówić konsultację, jeśli:
-
masz poczucie, że codzienność kosztuje Cię nieproporcjonalnie dużo;
-
ogarniasz tylko „zrywami”, a potem długo dochodzisz do siebie;
-
relacje społeczne są męczące albo pełne nieporozumień, mimo że bardzo się starasz;
-
często czujesz wstyd, że jesteś „za bardzo” lub „nie dość”;
-
masz historię wypalenia, przeciążeń, epizodów lęku lub spadku nastroju;
-
od lat podejrzewasz ADHD lub spektrum autyzmu, ale odkładasz temat, bo boisz się etykiety albo „że to wymówka”.
I ważne: jeśli pojawiają się myśli o zrobieniu sobie krzywdy albo poczucie, że tracisz kontrolę, to jest sygnał do szybkiej pomocy, nie do samotnego analizowania.
Jeśli jesteś w kryzysie.
Jeśli pojawiają się myśli o zrobieniu sobie krzywdy, poczucie, że możesz stracić kontrolę, albo jesteś w stanie, w którym nie czujesz się bezpiecznie - nie czekaj. Skontaktuj się pilnie z pogotowiem, telefonem zaufania lub poproś kogoś bliskiego o natychmiastowe wsparcie.
Terapia jest ważna, ale w kryzysie najpierw liczy się Twoje bezpieczeństwo.
Jak będziemy pracować w psychoterapii?
Psychoterapia psychodynamiczna w Berlinie to regularne spotkania, w których patrzymy na Twoje codzienne sytuacje i na powtarzalne wzorce: co Cię przeciąża, co Cię uruchamia, jak reagujesz na napięcie i jakie koszty płacisz. To nie jest „szukanie winy w dzieciństwie”, a raczej zrozumienie, jak Twoja historia i Twoje wrodzone cechy spotykają się tu i teraz w dorosłym życiu.
Konkretne narzędzia, których używam:
-
MBT (mentalizacja): uczysz się szybciej zauważać, co się dzieje w Tobie w trudnym momencie: emocja ⇒ myśl ⇒ ciało ⇒ impuls. To pomaga nie wpadać w automaty typu „muszę natychmiast uciec” albo „oni na pewno mnie oceniają”.
-
ISTDP: gdy emocje są zablokowane albo idą w wybuchy, pracujemy nad tym, żebyś mógł je przeżyć i nazwać bez zalania. Czasem to oznacza zatrzymanie się w sesji na konkretnym napięciu i sprawdzenie, co je podkręca: lęk, wstyd, złość, poczucie winy.
-
Praktyka codzienna. W ADHD i AuDHD ważne są mikrostrategie: planowanie w realnym czasie, ograniczanie bodźców, przerwy, rytuały startu i końca, proste zasady dla telefonu. To co dla jednych będzie "opcjonalną higieną psychiczną", dla Ciebie jest "warunkiem zdrowego przetrwania".
Mity i błędne założenia związane ADHD, AuADHD i spektrum autyzmu
-
„ADHD to lenistwo.” Nie. To neurologiczny problem z regulacją uwagi i energii, a nie z wartościami czy charakterem;
-
„Autyzm zawsze widać.” U wielu dorosłych objawy są maskowane latami, a koszt wychodzi dopiero jako wypalenie, lęk lub przeciążenie;
-
„AuDHD to moda z internetu.” To skrót myślowy na współwystępowanie, które dziś lepiej rozumiemy;
-
„Jak mam pracę i skończyłem studia, to nie może być ADHD.” Wysokie funkcjonowanie nie wyklucza dużych kosztów psychicznych;
-
„Test w sieci załatwia sprawę.” Kwestionariusze przesiewowe mogą podpowiedzieć kierunek, ale diagnoza wymaga rzetelnej oceny klinicznej.
I jeszcze jedno o AI: rozmowy z ChatGPT mogą czasem pomóc Ci uporządkować myśli, ale przy "samodiagnozie" potrafią też szkodzić: wzmacniają ruminacje, utwierdzają w etykietach albo dają złudzenie, że „już coś zrobiłeś”, gdy realnie stoisz w miejscu.
W terapii chodzi o zmianę w życiu, nie tylko o lepsze wyjaśnienia.
Co zwykle się zmienia?
Uczciwie. Napewno nagle stajesz się kimś innym! Ale jest spora szansa, iż zmieni się to, że:
-
lepiej zrozumiesz swoje przeciążenia i szybciej je wyłapiesz;
-
będziesz miał mniej wstydu i mniej samokrytyki, a więcej konkretu;
-
będziesz lepiej regulować emocje, nie tłumiąc ich do zera i nie wybuchając;
-
relacje staną się mniej chaotyczne, bo będziesz nazywać swoje potrzeby i granice;
-
planowanie stanie się prostsze, bo robisz je pod realne ograniczenia;
-
będzie mnie „gaszenia pożarów”, a życie stanie się bardziej przewidywalne.
Tylko tyle. I AŻ TYLE!
Psychoterapia psychodynamiczna Berlin - co to znaczy w praktyce?
Jeśli masz już diagnozę lub jesteś w trakcie diagnozy, terapia może pomagać w adaptacji: w budowaniu życia, które pasuje do Twojego mózgu, a nie tylko do oczekiwań.
Jeśli diagnozy nie masz, konsultacja może pomóc uporządkować, co warto dalej sprawdzać i gdzie przebiega granica między cechami neurorozwojowymi, a przeciążeniem.
Domyślnie pracuję stacjonarnie w Berlinie, bo spotkania na miejscu zwykle dają stabilniejsze ramy, mniej rozproszeń i większe zaangażowanie. Online lub hybrydowo jest możliwe w uzasadnionych sytuacjach (choroba, wyjazdy, trudności logistyczne) jako wsparcie.
Pracuję po polsku, bo w języku ojczystym łatwiej złapać niuanse: wstyd, złość, „drugie dno”, a także to, co mówisz między słowami.
Ramy pierwszego spotkania.
Na pierwszej konsultacji zbieramy Twoje konkretne trudności i to, jak wpływają na życie: praca, dom, relacje, sen, odpoczynek.
Pytam o historię od dzieciństwa, bo w ADHD i spektrum autyzmu ważne jest, jak wcześnie pojawiały się cechy i jak były kompensowane.
Jeśli masz wcześniejsze diagnozy, opinie lub leki, uwzględniamy je.
Ustalamy, czego potrzebujesz teraz: psychoterapii, psychoedukacji, wsparcia w organizacji życia, a może również rekomendacji diagnostycznych.
Na końcu umawiamy plan: częstotliwość spotkań, cele na najbliższe tygodnie i sygnały, które będziemy obserwować.
Jeśli chcesz zacząć...
Jeśli podejrzewasz u siebie ADHD, AuDHD albo spektrum autyzmu i chcesz to uporządkować bez sensacji i bez etykietowania, zapraszam na konsultację.
W Praxis na Prenzlauerbergu masz w Berlinie miejsce, w którym da się mówić po polsku i konkretnie. I bez atmosfery przychodni lekarskiej z recepcją.
To może być dobre dla Ciebie, jeśli:
-
czujesz, że funkcjonujesz kosztem ogromnego wysiłku,
-
przeciążenie i chaos wracają mimo prób „ogarnięcia się”,
-
chcesz lepiej rozumieć siebie i budować życie, które Cię nie wypala.
Spotykamy się domyślnie stacjonarnie w Berlinie, online lub hybrydowo w uzasadnionych sytuacjach.
Często zadawane pytania (FAQ) dotyczące ADHD, AuADHD i spektrum autyzmu
Czy mogę mieć ADHD, jeśli w dzieciństwie nikt tego nie zauważył?
Tak, u znacznej części osób objawy były maskowane, a strategia „dawania rady” działała do czasu. Dorośli często trafiają po pomoc dopiero wtedy, gdy rosną obowiązki i przeciążenie.
AuDHD to osobna diagnoza?
Nie. To skrót na współwystępowanie cech ADHD i spektrum autyzmu. W praktyce ważne jest to, jak ta mieszanka działa u Ciebie.
Czy da się to ocenić jednym testem?
Nie ma jednego testu, który „potwierdza” lub „wyklucza”. Kwestionariusze przesiewowe bywają pomocne, ale diagnoza wymaga wywiadu i oceny klinicznej.
Czy psychoterapia psychodynamiczna ma sens przy ADHD i autyzmie?
Tak, zwłaszcza gdy problemem jest przewlekły wstyd, przeciążenie, konflikty w relacjach, wybuchy emocji lub wypalenie po latach kompensowania. Terapia nie zmienia Twojego mózgu w „neurotypowy”, ale może zmienić sposób, w jaki żyjesz i reagujesz.
Czy leki są konieczne?
Nie zawsze. Decyzja zależy od nasilenia objawów i Twojej sytuacji. U części osób leczenie farmakologiczne jest ważnym wsparciem, u innych kluczowe są strategie i psychoterapia. Nigdy jednak samo przyjmowanie leków na ADHD, nie jest wystarczającym sposobem leczenia. Jeśli chodzi o spektrum autyzmu to nie istnieją "leki na autyzm", zatem psychoterapia w połączeniu z psychoedukacją to podstawa leczenia.
Czy mogę być w spektrum autyzmu i jednocześnie lubić ludzi?
Tak. Spektrum nie oznacza „braku potrzeby relacji”. Często chodzi bardziej o przeciążenie społeczne, trudność z niepisanymi zasadami i koszt maskowania.
Czy to miejsce jest bezpieczne dla osób LGBT+?
Tak. Pracuję w sposób inkluzywny i bez założeń. Jeśli masz za sobą doświadczenia oceny lub niezrozumienia, to jest ważna informacja do pracy.
Jakimi jeszcze problemami można się zająć w psychoterapii po polsku w Berlinie? Sprawdź!
Przygnębienie, drażliwość, depresja;
Relacje i samotność;
Kryzysy życiowe;
Psychoterapia dla osób LGBT+.
Zewnętrzne materiały po polsku:
-
Royal College of Psychiatrists, b.d., „ADHD u dorosłych (informacje w języku polskim)”,
https://www.rcpsych.ac.uk/mental-health/translations/polish/adhd-in-adults -
Gondek T.M. i wsp., 2024, „Diagnostyka i postępowanie terapeutyczne u dorosłych z ADHD. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego” (PDF),
https://fundacja-adhd.pl/wp-content/uploads/2024/11/Diagnostyka-i-postepowanie-terapeutyczne-u-doroslych-z-ADHD.-Rekomendacje-Polskiego-Towarzystwa-Psychiatrycznego.pdf -
Medycyna Praktyczna, 2025, „Nowe spojrzenie na autyzm i ADHD”,
https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/aktualnosci/391807%2Cnowe-spojrzenie-na-autyzm-i-adhd
Jestem członkiem:
Paweł Kurczak
psycholog
psychoterapeuta*
Heilpraktiker für Psychotherapie
Adres Praxis:
Käthe-Niederkirchner-Straße 3
10407 BERLIN (Prenzlauerberg)
tel. 0162 657 2425